Proces Kontroli

Programowanie mieszane zwane jest również szelfickim. Łączy w sobie elementy programowania liniowego i rozgałęzionego. Jego twórcami są Anglicy. W Polsce zajmowano się odmianą tego programowani – programowaniem blokowym, który bazuje na blokach, a nie na dawkach, porcjach. Twórcą programowania blokowego był profesor Uniwersytetu Warszawskiego W. Okoń. Wykorzystuje ono metody problemowe, łączy metody problemowe z programowanymi.
Program mieszany stosuje zarówno małe jak i większe dawki informacji, zarówno teksty z lukami jaki i inne typy zadań sprawdzających.

Istotne aspekty które należy wziać pod rozwagę:

- określenie przybliżonego czasu realizacji

- sprecyzowanie celów lekcji

- podjęcie decyzji czy program wymagać będzie od uczniów określonego algorytmu czynności, czy poszukiwań heurystycznych

- analiza tekstu konwencjonalnego

-uzupełnienie tekstu brakującymi regułami czy przykładami

- wykrywanie istotnych elementów treści i zachodzących między nimi związków

- ujęcie całości materiału w formę poszczególnych jednostek treściowych głównych i korektywnych

- opracowanie zadań sprawdzających

- opracowanie instrukcji dla uczniów

- kontrola poprawności programu za pomocą pytań

- czy instrukcja dla ucznia zawiera wystarczające i zrozumiałe dane?

- czy program zapewnia osiągnięcie celów?

- czy rodzaj programowania jest właściwy?

- sprawdzenie programu w pracy z pojedynczymi uczniami

- dokonanie korekty w oparciu o błędy uczniów i ich wypowiedzi na temat programu

- wykorzystanie programu w pracy zawodowej

Metoda programowania rozgałęzionego
Polega na tym, że w zależności od tego, jaką uczeń wybierze odpowiedź, inna jest jego droga poruszania się po programie. Jest to indywidualizacja zarówno tempa, jak i treści. Zamiast wypełniania luk stosuje się wybór odpowiedzi. Liczba wariantów wyboru może być różna. Proponuje się, aby minimalna ilość wariantów wynosiła 3, a optymalna 5. Program rozgałęziony składa się z ramki informacyjnej, do której konstruuje się pytania z wariantami odpowiedzi.

Założenia programu rozgałęzionego
- wybór odpowiedzi na pytanie spośród oferowanych wariantów wymaga większego wysiłku intelektualnego niż wypełnianie luk
- dawki informacji są większe niż w programie liniowym – znaczne porcje
- wybór odpowiedzi wytycza drogę poruszania się ucznia po programie
- pytanie formułowane do podstawowych informacji powinny być tak skonstruowane, aby
- sprawdzały stopień opanowania materiału
- zapewniały utrwalanie potrzebnych wiadomości
- odsyłały do ramek korekcyjnych, poszerzających, względnie uzupełniających
- zmuszały do aktywnej postawy
- wyzwalały pozytywną motywację
Program o charakterze repetycyjnym powinien zawierać dużo ramek utrwalających. Program uczący zaś powinien mieć dużo ramek poszerzających, informacyjnych, a program kontrolny dużo ramek korekcyjnych.

Przebieg procesu uczenia się treści zaprogramowanych liniowo
a) uczeń podlega działaniu uporządkowanego ciągu bodźców (dawek informacji)
b) uczeń reaguje na nie w określony sposób (odpowiedni)
c) reakcje te są wzmacniane pozytywnie lub negatywnie przez porównanie z odpowiedziami podanymi w tekście programu
d) uczeń, czyniąc mało błędów, utrwala właściwe reakcje
e) uczeń zdobywa wiedzę małymi krokami

Ciągłe powtarzanie danych treści przy małej ilości popełnianych błędów sprzyja utrwalaniu wiedzy.

Podstawowe sekwencje programu liniowego obejmują następujące elementy
informacja (jednostka tekstowa) - zadanie – operacja (test luk) - sprzężenie zwrotne (poróżnianie z prawidłową odpowiedzią) - uświadomienie błędu - sterowanie dalszymi czynnościami

Krytyka programowania linowego – Croder
- ogranicza proces uczenia się do przypominania
- podział na mikroinformacje nie sprzyja całościowemu ujęciu treści, więc dawki należy zwiększyć
- przy wypełnianiu luk uczeń może zapamiętać błędną odpowiedź
- program nie realizuje w pełni zasady indywidualizacji, bo odnosi się tylko do indywidualizacji tempa, a nie treści
- podręczniki są jednorazowego użytku

Metoda programowania liniowego
Twórcą tej metody był amerykański psycholog Skinner. Koncepcja ta powstała w USA w latach 50, a w Polsce pojawiła się w latach 60. Jej propagatorem w Polsce był profesor Uniwersytetu Warszawskiego Czesław Kupisiewicz („Metody i przykłady programowania dydaktycznego”). Obecnie w Polsce są dwa ośrodki – Poznań prof. Danek i Kraków prof. Berenowski.Zbadano, iż metoda ta przynosi dwukrotnie wyższą efektywność niż metody tradycyjne, a w przypadku zajęć dydaktycznych ta efektywność jest jeszcze większa. W szkolnictwie wyższym ten trend poszedł w kierunku maszyn dydaktycznych. Programowanie liniowe jest dobrym sposobem do realizacji ogniwa podsumowującego lekcję i do powtórzenia kilku lekcji. Skinner opierał konstrukcję tego programu na przypominaniu.

Cechy programowania liniowego
- należy podzielić cały materiał nauczania na najmniejsze jednostki treściowe, tj. kroki, dawki, porcje, tzw. mikroinformacje
- w ramach mikroinformacji należy pozostawić lukę do uzupełnienia przez ucznia, przy czym luka ta ma się znajdować w merytorycznym punkcie ciężkości przekazywanych informacji (jeśli program ma charakter uczący, luka jest jedna, gdy repetycyjny, luk może być więcej)
- uczeń samodzielnie konstruuje odpowiedzi oparte na przypominaniu, odtwarzaniu z pamięci opanowanych informacji
- uczeń wypełnia luki i uzyskuje natychmiastową informację o poprawności odpowiedzi
- uczniowie przychodzą w indywidualnym tempie przez wszystkie dawki informacji
- stopniowo ograniczane są wskazówki naprowadzające
- treści ważne lub trudne powtarzane są w różnych ujęciach w kilku kolejnych ramkach programu

W przypadku programu liniowego realizowana jest zasada indywidualizacji, ale tylko co do tempa, a nie treści programu. Każdy uczeń musi przejść przez wszystkie ramki programu. W programie tym występuje operatywne warunkowanie (nagroda za dobrą odpowiedź) i proces samooceny.

Podstawową cechą tej grupy metod jest program rozumiany jako ciąg logicznie i merytorycznie powiązanych ze sobą dawek informacji łącznie z instrukcją dla ucznia sterującą, informującą o sposobie poruszania się po danym programie. Instrukcja może występować jako oddzielna część programu lub może być wcielona w jego treść.

Istnieją 3 kategorie metod wykorzystywanych w programowaniu

1) metody programowania liniowego

2) metody programowania rozgałęzionego

3) metody programowania mieszanego
Różnice między programowaniem a innymi metodami
• specyficzny podział przekazywanych treści (ramki, kroki)
• różny rodzaj udzielanych odpowiedzi
• tok uczenia się
• ilość informacji zawartych w danym kroku
• sposób oceny
• różne sposoby realizacji zasady indywidualizacji
• struktura procesów

Metoda programowania liniowego
Twórcą tej metody był amerykański psycholog Skinner. Koncepcja ta powstała w USA w latach 50, a w Polsce pojawiła się w latach 60. Jej propagatorem w Polsce był profesor Uniwersytetu Warszawskiego Czesław Kupisiewicz („Metody i przykłady programowania dydaktycznego”). Obecnie w Polsce są dwa ośrodki – Poznań prof. Danek i Kraków prof. Berenowski.

Zbadano, iż metoda ta przynosi dwukrotnie wyższą efektywność niż metody tradycyjne, a w przypadku zajęć dydaktycznych ta efektywność jest jeszcze większa. W szkolnictwie wyższym ten trend poszedł w kierunku maszyn dydaktycznych. Programowanie liniowe jest dobrym sposobem do realizacji ogniwa podsumowującego lekcję i do powtórzenia kilku lekcji. Skinner opierał konstrukcję tego programu na przypominaniu.

Z czasem nauczyciel pozostawia uczniom wolną rękę. Daje czas na przygotowanie się. Jest to także dobry sposób na poznanie uczniów przez nauczyciela. Nie może być ocen krytycznych inscenizacji szczególnie wtedy, gdy uczniowie zgłosili się do odegrania ról. Nauczyciel może być czynnym uczestnikiem inscenizacji (może sobie przydzielić rolę) lub być obiektywnym obserwatorem.

Pytania, na które musi sobie odpowiedzieć nauczyciel

1) Czy wyrażanie określonych opinii (odgrywanie pewnych ról) nie wpłynie niekorzystnie na zmiany postaw uczniów?

2) Czy uczniowie są przygotowani intelektualnie, emocjonalnie i merytorycznie do uczestnictwa w grze?

3) Czy dysponuje odpowiednią ilością czasu?

4) Czy przedstawiona sytuacja nie budzi jakichkolwiek moralnych zastrzeżeń?

Metody nauczania programowanego
Tę grupę metod charakteryzują 3 cechy
1) samodzielny wysiłek ucznia
2) zaprogramowane w tym celu treści
3) sprzężenie zwrotne pozwalające samemu uczniowi ocenić prawidłowość swoich dociekań, wysiłków, efektów procesu uczenia się